Poznaj naszą miejscowość

Cmentarz - miejsce wydzielone do pochówku zmarłych. Nazwa pochodzi od łacińskiego słowa coemeterium, o tym właśnie znaczeniu, które z kolei jest zlatynizowaną formą greckiego koimeterion = miejsce (wiecznego) spoczynku. Na kształt i umiejscowienie cmentarza miała zawsze wpływ tradycja religijna, względy sanitarne, położenie geograficzne, skład lokalnej społeczności. Cmentarz bywa traktowany jako miejsce uświęcone i miejsce kultu, bywa też miejscem opuszczonym i budzącym przestrach.

Tradycyjnie obowiązek grzebania zmarłych spoczywa na barkach rodziny zmarłego, a jeśli zmarły rodziny nie ma, to na władzach lokalnych.

Cmentarz żydowski nazywa się kirkut, zaś muzułmański mizar.

Do XIV wieku zmarli byli grzebani na cmentarzu znajdującym sie wokół kościoła. Od 1...r decyzja papieża, ze względów sanitarnych do grzebania zmarłych zostały wydzielone tereny znajdujące się w pewnej odległości od zbudowań.

W Zarębach Kościelnych parafia powstała w 1446r i zmarli chowani byli wokół "kościółka".

Po założeniu klasztoru i wybudowaniu kościoła przyklasztornego w roku 1865 zakonnicy i osoby pochodzenia szlacheckiego-bogaci mający takie życzenie i zasługi chowani byli w podziemiach kościoła. Właśnie tam zagadują się zmuminifikowane zwłoki fundatora klasztoru- Szymona Zaremby.

Cmentarz parafialny znajdujący sie przy ulicy Brewki Zakościelne został założony w roku ......

W roku 2004 teren cmentarza został powiększony o ok.1 ha, a w roku 2006 został ogrodzony kamiennym parkanem.

Przed II Wojną Światową w Zarębach Kościelnych mieszkało ok. 2000 Żydów. Istniały tu dwa cmentarze żydowskie- kirkuty.
Starszy kikut znajdował sie na terenie, gdzie obecnie znajduje się ośrodek zdrowia, Posterunek Policji i Bank spółdzielczy.
Młodszy kirkut znajduje się na skraju Zarąb, po lewej stronie, przy drodze do Szulborza.
Cmentarz żydowski w Zarębach Kościelnych został założony w I połowie XIX wieku. Położony jest po północnej stronie drogi Zaręby Kościelne - Czyżew, na wzniesieniu. Po nekropolii nie pozostał żaden materialny ślad. Kirkut ma powierzchnię 1,7 ha.


 

OCHRONA CMENTARZY

Instrukcja Komisji Episkopatu do spraw Sztuki Kościelnej - 1987

Ustalenia podstawowe

1. We wszystkich kulturach świata i na przestrzeni całych dzie­jów ludzkości cmentarze, groby i miejsca grzebania zmarłych były i są otaczane szczególnym pietyzmem, właściwym dla danej kultury i stanu cywilizacji narodu. Pietyzm ten ma swój własny wyraz, za­sadność i formę w chrześcijaństwie
.
2. Cmentarze, grobowce i poszczególne mogiły są wyrazami i świa­dectwami wiary w życie pozagrobowe oraz szacunku dla zmarłych.

3. Kościół zawsze uważał cmentarze, grobowce, jak i poszczegól­ne mogiły, gdzie spoczywają ciała zmarłych, za miejsce święte. Pra­wo kanoniczne określa: „Miejscami świętymi są te, które przez po­święcenie lub błogosławieństwo, dokonane według przepisów ksiąg liturgicznych, przeznacza się do kultu Bożego lub na grzebanie wier­nych" (KPK kan 1205).

4. Świętość i wyjątkowość charakteru cmentarzy, grobowców i mogił sprawiały, że miejsca te wydzielano z otoczenia, fizycznie od­gradzano od niego, często obsadzano drzewami i otaczano czcią. Kościół zalecił wznoszenie tam krzyży lub kaplic. Wiernych zaś wezwał do zatroszczenia się o własny cmentarz lub przynajmniej o osobne kwatery na cmentarzach świeckich (KPK kan. 1240).

5. W trosce o świętość cmentarzy i mogił oraz o ich nietykalność Kościół zalecił szczególną dbałość o ich zewnętrzny wygląd oraz otaczanie ich czcią i pamięcią. Zabraniał i zabrania wszystkiego, co jest obce świętości miejsca (KPK kan. 1210). Nadto zobowiązał do wydania przez prawo partykularne stosownych przepisów mających na celu zachowanie porządku na cmentarzu, utrzymanie i ochronę ich sakralnego charakteru (KPK kan. 1234).

6. Niejednokrotnie cmentarze, jak i poszczególne mogiły powsta­ły w wyniku zdarzeń historycznych. Dziś są ich historycznymi pa­miątkami i świadectwami
.
7. Cmentarze, jako kompleksy drzewostanu oraz jako zespoły na­grobków, rzeźb, epitafiów, symboli, napisów nagrobnych itp., pozo­stają niewyczerpalnym źródłem wiedzy o życiu w przeszłości poje­dynczych jednostek i całych zbiorowości ludzkich. Stają się odzwier­ciedleniem życia religijnego parafii i powszechnie dostępną kroniką jej dziejów. Są także wyrazem i świadectwem kultury regionu, całe­go narodu i państwa, a także historycznej epoki. Jako takie stano­wią dobro kulturalne Kościoła i Narodu.

8. Wiele cmentarzy, pomników nagrobnych i poszczególnych mogił uległo lub ulega bezpowrotnej zagładzie przez utratę właści­cieli lub opiekunów, przez źle pojęte prace modernizacyjne oraz przez brak stałej opieki nad grobami, grobowcami i cmentarzami opuszczonymi. Zniszczeń dokonuje także czas, ludzki wandalizm, kradzieże elementów nagrobkowych, włamania do grobowców i bez­czeszczenie pojedynczych mogił oraz brak należytej konserwacji.

Normy ogólne

1. W trosce o zachowanie sakralności i nietykalności cmentarzy, grobowców oraz mogił należy się stosować do postanowień Prawa Kanonicznego, zawartych w kanonach traktujących o miejscach świę­tych i cmentarzach, a zwłaszcza w kanonach 1205; 1210; 1240 oraz do przepisów prawa partykularnego.

2. Cmentarze jako miejsca święte, a nierzadko jako zespoły za­bytkowe i historyczne podlegają w zakresie ochrony normom o po­stępowaniu w sprawach sztuki kościelnej wydanym przez Konferencję Episkopatu Polski 25 stycznia 1973 r. oraz ustawie o ochronie dóbr kultury i o muzeach z dnia 15 lutego 1962 r. ogłoszonej w Dzienniku Ustaw PRL, nr 10, poz. 48.

3. Proboszczowie oraz rządcy parafii winni szczególną troską ota­czać cmentarze, poszczególne nagrobki i mogiły jako miejsca święte. Winni oddziaływać na wiernych i obudzac w nich poczucie szacun­ku względem cmentarzy, pojedynczych grobów oraz troskę o nie. Nagrobki oraz całe kwatery o szczególnej wartości historycznej i artystycznej nie mogą w żadnym przypadku podlegać likwidacji.

Wskazania szczegółowe

1. Urządzenie i użytkowanie cmentarzy parafialnych winno się odbywać z zachowaniem przepisów kościelnych i państwowych.

2. Cmentarze parafialne winny być świadectwami wiary parafian i zapisem dziejów parafii. W tym celu:
a) Należy zachować i zabezpieczyć stare cmentarze, stare partie cmentarzy z ich ogrodzeniami, alejami, drzewostanem, nagrobka­mi i innymi obiektami cmentarnymi.
b) Grobowce i mogiły opuszczone przez wymarcie krewnych lub spadkobierców, szczególne zaś zabytkowe i historyczne, winny być otoczone parafialną opieką społeczną. Odnosi się to także do mogił i nagrobków ludzi związanych z dziejami parafii, regionu, lub kraju, choćby nie były zabytkami starego drzewostanu, który często stanowi o istotnych walorach estetycznych miejsca i ota­czającego go krajobrazu.
c) Należy zachować pomniki nagrobne, krzyże, obeliski i inne obiek­ty o charakterze zabytkowym i historycznym, znajdujące się w obrębie cmentarzy grzebalnych oraz przykościelnych. Ich prze­mieszczenie może nastąpić w przypadkach wyjątkowych i po uprzednim uzgodnieniu z władzami kościelnymi i świeckimi.
d) Nagrobki zabytkowe i historyczne uszkodzone przez czas należy zabezpieczyć przed dalszym niszczeniem, poddać konserwacji, a następnie otoczyć opieką społeczną parafian lub ewentualnie no­wych użytkowników.
e) Duszpasterz parafii winien zatroszczyć się o wykonanie inwen­taryzacji rysunkowej i fotograficznej zabytków cmentarnych z uwzględnieniem napisów nagrobnych. Jeden egzemplarz tego dokumentu należy przekazać do archiwum diecezjalnego, a drugi zachować w archiwum parafialnym.
i) Duszpasterz parafii winien przypomnieć wiernym o obowiązku dbania o grobowce i mogiły krewnych oraz bliskich, a także osób, których pamięć jest chlubą parafii. Sam zaś winien dawać przy­kład troski o groby swoich poprzedników.
g) Należy zadbać o zachowanie cmentarzy, nagrobków zabytkowych i historycznych innych wyznań czy narodowości, by były świa­dectwami chrześcijańskiego szacunku dla każdego człowieka, to­lerancji i braterstwa. Ich zachowanie może budować porozumie­nie międzyludzkie i międzynarodowe oraz inspirować ochronę polskich cmentarzy poza granicami kraju. Wszelkie poczynania zmierzające do likwidacji tych obiektów należy uznać za sprzecz­ne ze sprawiedliwością i duchem chrześcijańskim. Rozbieranie starych, zabytkowych grobowców, wykorzystywanie ich elemen­tów oraz detali jak: płyty, krzyże, tablice itp. do budowy nowych jest niedopuszczalne i nieetyczne.
h) Należy dołożyć wszelkich starań, by nowe grobowce i nagrobki były budowane z trwałego materiału: granit, twardy piaskowiec itp. z wykluczeniem lastryku. Dopuszczalne jest stosowanie beto­nu obrobionego na sposób kamieniarski.
i) Nowe grobowce i nagrobki winny odpowiadać stylowi epoki i jej estetyce, harmonizować z nagrobkami zabytkowymi, nie narusza­jąc ich skali i proporcji. Nowych pochówków i nagrobków nie powinno się dopuszczać w kwaterach o szczególnych walorach zabytkowych, estetycznych i historycznych.

3. Prowadzenie prac modernizacyjnych lub innych na starych cmentarzach oraz planowanie zamian nie może prowadzić do po­zbawienia ich charakteru sakralnego, historycznego i estetycznego. Wszelkie inwestycje mające na cmentarzu charakter zasadniczy, jak zmiany układu przestrzennego alei, kwater, drzewostanu, budowa ogrodzeń, kaplic, pomników, grobowców, wytyczanie nowych alei sa­dzenie drzew itp. winny być zaprojektowane przez ludzi kompetent­nych i znawców przedmiotu, uwzględniających region, a projekty przedstawione diecezjalnej komisji do spraw sztuki sakralnej oraz re­alizowane po uzyskaniu zatwierdzenia.

4. Cmentarze parafialne sprzyjają pogłębianiu wiary, wzajemnej miłości i pojednaniu. Pełnią tę funkcję, gdy stają się miejscami częst­szej modlitwy całej wspólnoty parafialnej w ciągu roku, niezależnie od pogrzebów. Gromadzenie się parafian na cmentarzach spowodu­je większą dbałość o nie i poszczególne groby, włączy umarłych do świadomości żywych. Służyć tez będzie utrwalaniu pamięci i tożsa­mości narodowej.