PUŁAZIE

W dawnych czasach nazwę tej wsi zapisywano jako Połazie. Nazwa ma pochodzenie topograficzne, powstała od określenia miejsca położonego po łazach, na łazach. Pierwsze dokumenty świadczące o istnieniu wsi pochodzą z 1425 roku (In Polaze prope a Nur).

W XV wieku zasiedlono te obszary szlachtą ze środkowego Mazowsza i innych ziem dawnej Polski, lecz w XVI wieku otworzyły się przed miejscową szlachtą nowe obszary osadnictwa Podlasia i Litwy. Wielu szlachciców wyemigrowało również tam. Bardzo prawdopodobne, iż miejscowi rycerze wyjechali do powiatu brańskiego na Podlasiu i tam założyli nową osadę zwaną również Pułazie. Z czasem tamta szlachta przyjęła nazwisko Pułaski herbu Ślepowron. Z tego właśnie niewielkiego rodu pochodził słynny Kazimierz Pułaski, bohater Polski i Stanów Zjednoczonych.

Tymczasem w tym Pułaziu dziedziczył ubogi ród szlachecki nie odgrywający żadnego znaczenia. Spis podatkowy z 1578 roku wspomina o 15 włókach ziemi w tej wsi. Jej właścicielami byli: Mikołaj i Adam z braćmi.

Niewiele można powiedzieć o tej wsi w kolejnych latach. Brak jest wzmianek źródłowych. Jeżeli miejscowa szlachta przyjęła również nazwisko Pułascy, to ten ród szybko wymarł, ponieważ brak jest danych o Pułaskich z ziemi nurskiej. Wieś szybko przeszła na własność innych rodów.

Spis właścicieli ziemskich z 1783 roku przekazuje dane o następujących właścicielach wsi: Dybowskim, Godlewskim i Pętkowskich. Pętkowscy pochodzili ze średniozamożnego rodu z pobliskiego Pętkowa. To za ich sprawą Pułazie z wioski drobnoszlacheckiej stały się większym majątkiem ziemskim i wykształcił się tu folwark ziemski. W pierwszej połowie XIX wieku dziedzicem majątku Pułazie był Jan Kanty Pętkowski.

Brak jest danych o tej wsi z czasów XIX wieku. Tabella Miast i Wsi Królestwa Polskiego z 1827 roku nie wspomina o tej miejscowości, również Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego pominął opis tej wsi.

Wieś Pułazie w czasie spisu powszechnego liczyło 9 domów i 48 mieszkańców. Miejscowy folwark miał 4 domy i 70 mieszkańców (w tym 8 Żydów). Miejscowość należała do gminy Zaręby Kościelne.

Według Księgi Adresowej Polski z 1929 roku właścicielem majątku był Tomasz Grąbczewski, folwark Pułazie liczył 258 ha.

Około 200 hektarowy majątek w Pułaziu należał w okresie międzywojennym do rodziny Grąbczewskich.
Grąbczewski- wlaściciel Pułazia, był bratem Floriana Grąbczewskiego- wlaściciela Chorążyc, leżacych w powiecie Wysokie Mazowieckie.

Rodzina Grabczewskich z Pułazia była wyjątkowo biedna i zadłużona nawet w sklepach detalicznych w Zarębach Kościelnych. Prawdopodobnie z powodu biedy i braku gotówki cała rodzina Grabczewskich nie uciekła z Pułazia po nagłym zajęciu terenu przez Armię Czerwoną, chociaż do granicy było trzy- cztery kilometry.

W zimie 1940 roku został Grabczewski aresztowany przez NKWD i do 22 czerwca 1941 roku przebywał w więzieniu w Łomży. Oswobodzony z więzienia dzięki wybuchowi wojny niemiecko- sowieckiej Grabczewski wrócił do Pułazia. Nie zastał tam żony i trójki dzieci, które zostały wywiezione wraz z matką do Kazachstanu.
Grabczewski kierował gospodarstwem w Pułaziu upaństwowionym przez Niemców około rok, ale zmarł na skutek utraty zdrowia w więzieniu.

Jeden z synów Grąbczewskich z Pułazia- Zdzisław Grąbczewski dostał się w ZSRR do armii gen. Władysława Andersa, przeżył wojnę i po wojnie pozostał w Wielkiej Brytanii.
Drugiemu synowi- Władysławowi Grabczewskiemu nie udało się dostać do armii Andersa i został zmobilizowany do I Dywizji im. Tadeusza Kościuszki. Zginął pod Lenino w 1943roku.
Do Polski wróciła tylko matka z córką. Zastały gospodarstwo w Pułaziu rozparcelowane. Pozostały jednak na wsi, w okolicy Pułazia.
Córka Grąbczewskich- Kazimiera wyszła za mąż za Millera- jednego z drobnych gospodarzy z okolic Zarąb Kościelnych. Jej matka osiadła do końca życia przy córce.

Z danych na dzień 31 grudnia 2007 roku zameldowanych jest tu 61 mieszkańców