Lata powojenne

PRL i III RP
Od wyzwolenia powiatu spod okupacji hitlerowskiej do 1954 roku obowiązywał obszar i podział z września 1939 roku, tylko z mniejszą liczbą ludności (straty wojenne) wynoszącą 89000 osób w lutym 1946 roku.

Zniesione w 1950 roku urzędy starosty i wójta zastąpili przewodniczący powiatowej i gminnych rad narodowych. Ustawa z 25 września 1954 roku o reformie podziału administracyjnego i powołaniu gromadzkich rad narodowych dała powód podziału powiatu na miasta Ostrów, Brok i aż 46 gromad. W następnych latach przenoszono administracyjnie tereny do nowoutworzonych powiatów. Do wyszkowskiego w 1956 r. przeniesiono gminy Brańszczyk i Długosiodło i w 1957 r do zambrowskiego część północno-wschodnią powiatu ostrowskiego. Z powiatu łomżyńskiego w rekompensacie przybyła do ostrowskiego gmina Lubotyń. Zmian terenu między gromadami i ich liczby było wiele. Rozwiązanie gromad i ponowne utworzenie gmin (1 stycznia 1973) nastąpiło tylko na dwa lata.

W latach 1944-1975 powiatem kierowali:
Starosta - Stanisław Rogowski od 8.10.1944 do 1.07.1948 oraz Jan Kapela, Zbigniew Dziadosz, Zbigniew Pytliński - wszyscy jako przewodniczący Prezydium Powiatowej Rady Narodowej.
Ustawa z 28 maja 1975 roku wprowadza podział Polski na województwa i gminy. Powiat ostrowski przestaje istnieć przez następnych 24 lata. Do województwa ostrołęckiego wchodzą gminy: Ostrów miasto i gmina, Brok miasto i gmina, Lubotyń, Małkinia, Wąsewo - około 670 km2 terenu i około 37000 ludności (Ostrów około 16000). Województwo łomżyńskie otrzymuje gminy: Andrzejewo, Boguty, Nur, Zaręby Kościelne - 440 km2 terenu, 22000 ludności.
Ustawa sejmowa z 5 czerwca 1998 roku przywróciła samorząd powiatowy, a rozporządzenie Rady Ministrów - powiaty.

Rada Powiatu obdarzyła zaufaniem wieloletniego pracownika administracji państwowej Bogumiła Brzózkę powierzając mu funkcję starosty od 7.11.1998 r.
W drugiej kadencji od 16.11. 2002 r. funkcję starosty pełni Pan Tadeusz Legacki. 

Źródła:
1. Cztery wieki Mazowsza, Nasza Księgarnia 1968
2. Historia prawa i państwa Polskiego, PWN tom III -1981, tom IV - 1982
3. Ostrów Mazowiecka. Z dziejów miasta i powiatu, KiW 1975
4. Russocki S. Spory o średniowiecze Mazowsze, Rocznik Mazowiecki 1973
5. Sobol B. Zarys podstawowych zmian podziałów terytorialnych i administracyjnych w dziejach Mazowsza, Ziemia Mazowiecka IV kw. 1959.

Opracował: Witold Suski

Gmina Zaręby Kościelne:

Na podstawie Powszechnego Sumarycznego Spisu Ludności z dn. 14 lutego 1946r. Gmina Zaręby Kościelne posiadała 34 sołectw, 42 wsie, 5658 ludności i 9910 ha powierzchni.

1946 - 1948 Liczba ludności gminy wsi Zaręby Kościelne - 5658.
1955 rok - 2364 - ludność, sołectw - 15,

Na podstawie Wykazu Powierzchni Gromadzkich Rad Narodowych i miast w powiecie Ostrów Maz. Rok 1955. Nasza Gromada miała 15 sołectw, 2364 ludności,907 gospodarstw i 3544 ha powierzchni.

Wsie gromady Zaręby Kościelne w 1954 r.
Budziszewo, Gaczkowo, Gasiorowo, Grabowo, Kępiste - Borowe, Kietlanka, Kosuty, Nienałty -Szymany, Nowa - Zlotoria, Petkowo - Wielkie, Pułazie, Rawy - Gaczkowo, Rostki - dacbogi, Sklody -Stachy, Sklody - Srednie, Stara - Zlotoria, Swierze - Konczany, Uscianek -Wielki, Zakrzewo - Kopijki, Zakrzewo - Słomy, Zakrzewo - Wielkie, Zaręby - Koscielne, Zaręby - Leśne, Zgleczewo - Szlacheckie.

1959 r. Ludność gromady Zaręby Kościelne - 4130, sołectw 25.

W 1960roku nastąpiły zmiany w podziale administracyjnym powiatu ostrowskiego. Zostały przeniesione niektóre siedziby gromad a inne utworzone. Do Gromady Zaręby Kościelne przeniesiono: Gaczkowo, Kańkowo, Piecki, Złotoria Nowa, Złotoria Stara, Budziszewo Kseksoły, Rostki Dacbogi, Gąsiorowo, Kietlanka, Pułazie. Po tych zmianach 1 stycznia 1960r. Gromada Zaręby Koscielne liczyła 25 sołectw, 4130 ludności i 6179ha powierzchni.

W roku 1970, po kolejnej zmianie w podziale administracyjnym Gromada Zaręby K. posiadała 24 sołectwa, 30 miejscowości, 4725 ludności, 8050ha powierzchni.

1969 - 72 r. Ludność - 4725, sołectw - 24, liczba miejscowości - 30.

1 stycznia 1973r. w skład utworzonej Gminy Zaręby Kościelne wchodzi gromada Szulborze Wielkie i sołectwo Chmielewo. Liczba ludności 7058, liczba gospodarstw 1598, powierzchnia 126km2 (spis rolny w czerwcu 1972r.)

Pierwsze lata powojenne sprzyjały budownictwu dzikiemu, każdy budował jak chciał i dlatego nowo zabudowany rynek nie ma zabudowy zwartej jak w okresie międzywojennym.

Biuro Urzędu Gminy przechodziło różne koleje. Zajmowało pomieszczenie w budynkach prywatnych, co kilka lat w innych. Staraniem władz powiatowych i gminnych w roku 1969 został wybudowany duży murowany, piętrowy budynek w którym znalazły pomieszczenie Urząd Gminy i Poczta.

W dniu 1 stycznia 1973r. na skutek reorganizacji powstała nowozorganizowana Gmina Zaręby Kościelne. W skład nowej gminy wchodzą: dawna Gromadzka Rada Narodowa Zaręby Kościelne, część dawnej Gromadzkiej Rady Narodowej w Szulborzu Koty, oraz jedno sołectwo dawne GRN Jasienica. Gmina składała się z 37 sołect: Budziszewo, Chmielewo, Grabowo, Grędzice, Gudosze, Helenowo, Janczewo Wielkie, Janczewo Sukmanki, Kosuty, Kietlanka, Kępiste Borowe, Lesniewo, Nienałty, Rębowo, Pułazie, Rawy, Rostki Daćbogi, Skłody Stachy, Skłody Średnie, Słup, Smolewo Wieś, Smolewo Parcela, Świerże Leśniewek, Świerże Kończany, Świerże Panki, Szulborze, Uścianek Dębianka, Uścianek Wielki, Zakrzewo Kopijki, Zakrzewo Wielkie, Zakrzewo Zalesie, Zaręby Kościelne, Zgleczewo, Złotoria Stara, Złotoria Nowa.