Gmina Zaręby Kościelne – 2003r.

Gmina Zaręby Kościelne położona jest na obszarze 8890 ha na północno-wschodnim krańcu województwa mazowieckiego w powiecie ostrowskim. Jest to gmina typowo rolnicza.

Największą powierzchnię stanowią użytki rolne 6652 ha, grunty orne 5349 i użytki zielone 1303 ha. Mieszkańcy gminy to głównie rolnicy, którzy gospodarują na glebach V i VI klasy. Najżyźniejsze gleby pokrywają około 20% powierzchni gminy, zaś najmniej korzystne warunki glebowe występują na blisko 30% jej powierzchni. Gmina Zaręby Kościelne należy do regionów o średniej lesistości. Lasy zajmują powierzchnię 1624 ha, co stanowi 18,2% jej ogólnej powierzchni. Największe i najbardziej zwarte kompleksy leśne towarzyszą dolinie Bugu. W gminie występuje przewaga siedlisk borowych, z sosną jako gatunkiem panującym. W strukturze wiekowej dominuj ą lasy młode - do 50 lat.

Gmina Zaręby Kościelne podobnie jak inne gminy Ziemi Ostrowskiej ma charakter rolniczy. W rolnictwie pracuje 80 % zatrudnionych. Przeciętna wielkość gospodarstwa rolnego wynosi w gminie 6,2 ha, a - według prognoz - w najbliższych 20 latach może ona wzrosnąć do 8,0-8,5 ha. Struktura obszarowa tych gospodarstw jest jednak bardzo tradycyjna i spolaryzowana. Obok znacznej liczebności i wysokiego udziału gospodarstw średnich istnieje liczna grupa gospodarstw drobnych, których użytkownicy w dużej mierze żyją z pracy poza rolnictwem i dochodów nie zarobkowych. Ponadto jest tu 81 gospodarstw powyżej 15 ha. Wśród gospodarstw domowych z użytkownikiem indywidualnego gospodarstwa rolnego ponad 100 gospodarstw stanowią gospodarstwa w przyszłości nie rozwojowe - bez następców. Ważną determinacją przemian i restrukturyzacji rolnictwa są nadmierne zasoby siły roboczej (bezrobocie jawne i ukryte) oraz problemy związane ze znalezieniem dla nich poza rolniczych miejsc pracy. Rozwój rolnictwa uzależniony będzie też od rozbudowy przemysłu rolno - spożywczego, organizacji dystrybucji i przechowalnictwa płodów rolnych, tworzenia grup producenckich.

Dotychczasowe trendy rozwojowe wskazują, że rozwój rolnictwa gminy Zaręby Kościelne przebiega dwukierunkowo. Z jednej strony, wzrasta liczba gospodarstw charakteryzujących się wysokim poziomem nowoczesności, wyspecjalizowanych w produkcji między innymi na potrzeby żywieniowe aglomeracji. Z drugiej strony, utrzymuje się znaczna część gospodarstw drobnych o wielokierunkowym profilu produkcji, posiadająca nadal znaczne rezerwy siły roboczej. Największe zatrudnienie poza rolnictwem przypada na prace w jednostkach uspołecznionych oraz prowadzenie usług. Na terenie gminy jest zarejestrowanych 95 podmiotów gospodarczych, świadczących usługi z różnych działalności:

- budowlano - remontowe- 21

- handel i usługi- 45

- transport- 9

- produkcyjno - handlowe- 7

- skup płodów rolnych-13

W skład administracyjny gminy wchodzi 31 sołectw. Położenie gminy prezentuje mapa. W 33 wsiach gminę zamieszkuje 4084 osób. Gmina ma niekorzystną strukturę wiekową ludności, charakteryzującą się dużym udziałem ludności w wieku poprodukcyjnym. Obszar gminy Zaręby Kościelne charakteryzuje się:

-         systematycznym ubytkiem ludności spowodowanym migracją,

-         nasilanym procesem starzenia się mieszkańców,

-         zachwianiem równowagi płci.

Przewiduje się, że w ciągu najbliższych lat nie zajdą istotne zmiany. Nadal stopniowo będzie maleć liczba mieszkańców wsi - średnio rocznie około po 30 osób. Należy dążyć do ograniczenia odpływu ludności, przy jednoczesnym niewielkim wzroście zaludnienia w miejscowości gminnej.

Ograniczenie emigracji ludności wiejskiej ma na celu poprawę struktury wiekowo - płciowej. Korzystnie na odbudowę struktury demograficznej ludności wiejskiej wpływa trudna sytuacja na pozarolniczym rynku pracy, wpływająca na ograniczenie odpływu ludności poza gminę. Ważniejsze niż zapowiadana stagnacja ludnościowa gminy Zaręby Kościelne, są przewidywane zmiany struktury wiekowej mieszkańców tego regionu. Liczebność roczników w wieku szkolnym ulegnie szybkiemu i wyraźnemu zmniejszeniu osiągając w okresie 2010 -2015 ok. ¾ stanu z 2002 roku. Do 2010 r. odczuwalnie zwiększała się będzie liczebność grupy w wieku produkcyjny, osiągając 105% stanu z roku 2002. Z kolei liczebność grupy w wieku poprodukcyjnym zmaleje w mniejszym stopniu niżby to mogło wynikać z ogólnego spadku liczby ludności wiejskiej. Te przewidywane zmiany demograficzne mają zasadnicze znaczenie dla formułowania kierunków rozwoju gminy.

Liczba zarejestrowanych bezrobotnych w gminie wynos 270 osób, w tym 124 kobiety i 146 mężczyzn. Spośród ogółu bezrobotnych 244 osoby nie posiadają prawa do zasiłku.

Liczba mieszkańców z podziałem na wiek produkcyjny i wiek poprodukcyjny (stan na koniec grudnia 2002 roku). 

 

DZIECI I MŁODZIEŻ WIEK PRODUKCYJNY WIEK POPRODUKCYJNY

(emeryci i renciści)

LICZBA LUDNOŚCI OGÓŁEM
 Dziewczynki i chłopcy KOBIETY MĘŻCZYŹNI KOBIETY MĘŻCZYŹNI  
Od 0 do17 lat Od 18 do 59 lat Od 18 do 64 lat Od 60 lat Od 65 lat  
940 831 1158 715 440 4084
940 1989 1155 4084

Na okres perspektywy zakłada się umiarkowany spadek zaludnienia gminy do wielkości około 4050 osób w 2004. Gmina jest w całości telefonizowana.

W Zarębach Kościelnych funkcjonują następujące instytucje:

-         Urząd Gminy - zatrudnia 21 osób, w tym 16 pracowników umysłowych i 5 pracowników fizycznych, kierownikiem jednostki jest Wójt Gminy,

-         Indywidualna Specjalistyczna Praktyka Lekarska mieszcząca się w budynku Ośrodka Zdrowia w Zarębach Kościelnych,

-         Oddział Banku Spółdzielczego w Ostrowi Mazowieckiej,

-         Urząd Pocztowy,

-         Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej

-         W roku szkolnym 2002/2003 na obszarze gminy Zaręby Kościelne funkcjonuje 2 szkoły podstawowe (ok. 400 uczniów) i gimnazjum (177 uczniów).

Gmina Zaręby Kościelne odgrywa nieznaczną rolę w polskiej turystyce. Gospodarze gminy zapraszają potencjalnych inwestorów oferując rozległe tereny położone nad malowniczym zakolem Bugu w pobliżu wsi Gąsiorowo. Czysta woda, powietrze, bogactwo fauny i flory spowodowało włączenie tego obszaru do Nadbużańskiego Parku Krajobrazowego. Jest to idealne miejsce do założenia bazy turystyczno - rekreacyjnej ze względu na jego usytuowanie przy ruchliwym nadbużańskim szlaku.

Gmina posiada duże zasoby siły roboczej. Może stanowić bazę dla rozwoju rolno-spożywczego w oparciu o miejscowe surowce. Rolnictwo zachęca do budowy na terenie gminy zakładów przetwórstwa spożywczego, bazującego na miejscowym surowcu oraz zakładów obsługi rolnictwa.

W gminie Zaręby Kościelne występują również tereny objęte ochrona, archeologiczną. W miejscowości Skłody Piotrowice zlokalizowane jest cmentarzysko kurhanowe, gdzie zakazana Jest wszelka działalność inwestycyjna nie związana z jego rewaloryzacją. Jest to teren o stwierdzonej zawartości reliktów archeologicznych.  Ochroną objęty jest także teren osady wczesnośredniowiecznej - Pułazie - gdzie wszelka działalność inwestycyjna musi być prowadzona pod nadzorem konserwatorsko-archeologicznym.

W Zarębach Kościelnych znajduje się zespół klasztorny ufundowany przez Szymona Zarembę. Klasztor stanowi przykład skromnej prowincjonalnej architektury późnobarokowej drugiej połowy XVIII w. W skład zespołu wchodzą: barokowy kościół parafialny p. w. Najświętszego Imienia Jezus z 1755 r. — w jego podziemiach znajduje się trumna ze zmumifikowanymi zwłokami fundatora Szymona Zaremby; przylegający do kościoła barokowy klasztor Ojców Reformatorów; dziedziniec przed kościołem otoczony XVIII -wiecznym murem z bramą z 1755 r Na dziedzińcu stoi toskańska kolumna z krzyżem-. z 1809r.

We wschodniej części osady usytuowany jest kościół fil. p. w. św. Stanisława, dawniej parafialny. Kościół ten został pobudowany w 1900 roku.